JAARSMA, Albertus

Albertus
Jaarsma
Geboren:
Amsterdam
15 oktober 1911
Overleden:
Caspe (Spanje)
2 maart 1938
Levensbeschrijving: 

Volgens de gezinskaart van Douwe Jaarsma in het archief van de gemeente Amsterdam zou zijn zoon Albertus - roepnaam Bertus - al in juni 1936 naar Spanje zijn vertrokken - dus nog voor het uitbreken van de Spaanse Burgeroorlog. Wat Bertus daar ging doen, vermeldt de kaart niet. Hij heeft dan al verscheidene beroepen uitgeoefend, waaronder magazijnbediende, kok op de grote vaart en typograaf. Op zijn twintigste is hij getrouwd, als hij naar Spanje vertrekt in '36 heeft hij een dochtertje van vier jaar. Gegevens over hem vinden we vooral via Wim van Veen, de man met wie hij ruim een jaar later - in augustus 1937 - in Albacete op het hoofdkantoor van de Internationale Brigade arriveert. Volgens de moeder van Willem van Veen is Bertus de man die haar zoon op verkeerde gedachten heeft gebracht:

Van Willems meisje heb ik gehoord dat hij bij het zwemmen in het Noordzeekanaal kennis had gemaakt met een persoon die reeds vier maanden in Spanje was geweest doch die hier thans met zes weken verlof vertoefde. Deze persoon zou daarna weer naar Spanje terug keren en deze moet aan mijn zoon beloofd hebben dat als hij mee naar Spanje ging hij er wel voor zou zorgen dat hij niet naar het front hoefde.

Ze kent de man niet maar volgens haar heet hij Bertus.Het verhaal heeft nogal wat onwaarschijnlijke kanten - als Bertus bij de Internationale Brigaden was aangesloten, is de kans niet zo groot dat hij al met verlof in Nederland was. Willem van Veen zal later verklaren dat Bertus in Spanje verpleger was. Dat doet hij als hij na afloop van de Spaanse Burgeroorlog terug in Amsterdam door de politie wordt gehoord. "Omstreeks februari 1938 werd Jaarsma, volgens verklaring van van Veen, nabij Caspe tijdens een vijandelijke aanval in zijn hoofd geschoten en is hij daarop kort daarna overleden".

Diezelfde maand, februari 1938, wordt op het politiebureau in Amsterdam Bertus' echtgenote verhoord.

Mijn man is in de maand augustus 1937, den juisten datum weet ik niet meer, zonder eenig geld de deur uitgegaan, onder de mededeling dat hij werk ging zoeken in het Steenen Dok alhier. Een paar dagen later ontving ik een ansichtkaart van hem, mij toegezonden vanuit Parijs, waaruit ik kon opmaken dat mijn man naar het buitenland is vertrokken. Of mijn man naar Spanje is vertrokken, weet ik niet. Mijn man was wel links georiënteerd doch hij was geen lid van de Communistische Partij Nederland. Er kwamen nooit mannen bij mij over de vloer om met mijn man over politiek te spreken.

 

Bronnen: 

Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Justitie: Archiefbescheiden betreffende Oud-Spanjestrijders, nummer toegang 2.09.99, inventarisnummer 112

Nationaal Archief 2.09.22, Ministerie van Justitie, 1914-1940 (Geheim Archief), inventarisnr 16810

Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Justitie: Archiefbescheiden betreffende Oud-Spanjestrijders, nummer toegang 2.09.99, inventarisnummer 112

Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.35-L.92

Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.403-L.44-45

Auteur: 
Yvonne Scholten
Laatst gewijzigd: 
02-03-2016
Overige gegevens
Sekse: 
man
Beroep: 
Typograaf
Functie: 
Verpleger
Adres: 
Houtrijkstraat 14''
Woonplaats: 
Amsterdam
Datum vertrek Nederland/aankomst Spanje: 
24-08-1937
Gewond: 
ja
Gesneuveld: 
ja
Vader: 
Douwe Jaarsma
Beroep vader: 
Stoker
Moeder: 
Debora Kiekens
Partner: 
Obbegiena Ridderbos
Kinderen: 
1 dochter