BEIJEREN BERGEN EN HENEGOUWEN, Martinus Cornelis van

Martinus Cornelis
van
Beijeren Bergen en Henegouwen
Geboren:
Enschede
12 mei 1904
Overleden:
Zoetermeer
26 september 1985
Levensbeschrijving: 

Op 24 maart 1938 bericht de Nederlandse viceconsul in Barcelona aan Buitenlandse Zaken dat hij twee enveloppen insluit met 'enige papieren en fotografieën' en het verzoek deze te doen toekomen aan de echtgenote van Van Beijeren. Het adres is een rusthuis op de Willem de Zwijgerlaan in Den Haag, waar van Beijerens echtgenote, Johanna Sprenkels als verpleegster werkte. De viceconsul schrijft:

'Genoemde van Beijeren kwam ongeveer een jaar geleden Spanje binnen, tezamen met een aantal andere vreemdelingen en nam dienst in de Internationale Brigade, Sanitaire afdeling te Albacete met de rang van luitenant. Door het meerdere malen weghelpen van andere Nederlanders, die wilden deserteeren, kwam hij zelf in moeilijkheden, waardoor hij genoodzaakt werd zelf te vluchten; eerst naar Valencia en vervolgens naar Barcelona. Alhier vertoefde hij een paar weken, in afwachting op een kans om heen te komen. Hij kon dit niet op wettige wijze doen, eerstens als deserteur en ten tweede was hij niet in bezit van een paspoort (...) Vrijdag 18 dezer vertrok hij om te probeeren te voet via de Pyrineen naar Frankrijk te komen. Om hem in staat te stellen zich in Frankrijk te legitimeeren en te vermijden, dat hij naar hier teruggezonden zou worden, heb ik hem een laissez-passer afgegeven, geldig voor dertig dagen.'

Maar een klein jaar later blijkt Van Beijeren zich vermoedelijk nog steeds in Spanje te bevinden. De Nederlandse consul Jan de Wit bericht op 15 maart 1939 uit Perpignan dat hij in december 1938 - toen de Wit nog in Valencia verbleef - een ontmoeting heeft gehad met Van Beijeren in die stad.

'Hij vertelde toen dat hij geen militair meer was en niets meer had uit te staan met de Intern. Brigades en als particulier in een dorp in de nabijheid van Valencia woonde. Ik ben er van overtuigd dat hij zich nog ergens in de provincie Valencia bevindt en daarom niet met de vluchtelingen uit Catalonië naar Frankrijk is gekomen.'

De berichten over hem in het archief van de Internationale Brigaden zijn aanvankelijk nog enigszins positief: 'Hij vertelt een romantisch verhaal over zijn contacten in Frankrijk waardoor hij in staat zou zijn wapen- en munitietransporten van Nederland naar hier te organiseren' maar de beoordeling die Gustav hem uiteindelijk meegeeft, is vernietigend. Hij staat op een lijst van 'provocateurs, spionnen en verdachte elementen' , onder andere in het illustere gezelschap van Jef Last. Van Beijeren zou aanvankelijk in Usine nr. 1 bij Albacete gewerkt hebben aan het repareren van voertuigen. Maar Gustav meent dat hij uitsluitend met spionage-oogmerk naar Spanje was gekomen en schuift hem contacten met een 'Gestapo-agent' in de schoenen. Voor minder deed Gustav het niet als het om mensen ging die afweken van de partijlijn. Het feit dat Van Beijeren zelf toegeeft dat hij deserteurs geholpen heeft om Spanje te verlaten, zal ongetwijfeld niet hebben bijgedragen aan een positieve beoordeling.

Wanneer en hoe Van Beijeren uiteindelijk naar Nederland is teruggekomen, is onbekend. Vast staat dat hij zijn nationaliteit kwijt raakte en die pas in 1973 terug kreeg. Van Beijeren heeft tot aan zijn pensioen gewerkt als technicus: hij richtte röntgenkamers in in ziekenhuizen. "Hij was een harde werker, een intelligente man en hij sprak zijn talen", aldus zijn zoon Martin.

Bronnen: 
  • mail met J.van Beijeren Bergen en Henegouwen 2017
  • telefonisch en mailcontact met zoon Martin van Beijeren Bergen en Henegouwen 2017
  • Nationaal Archief, 2.05.03, Ministerie van Buitenlandse Zaken, A-dossiers 1815-1940, A-197-bis Spanje, Hulp en Bijstand i.v.m. onlusten in Spanje, 1678
  • Nationaal Archief 2.09.22, Ministerie van Justitie, 1914-1940 (Geheim Archief), inventarisnr 16810
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.404-L.5
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.407
Auteur: 
Yvonne Scholten
Laatst gewijzigd: 
12-11-2017
Overige gegevens
Sekse: 
man
Beroep: 
Instrumentmaker
Functie: 
Luitenant
Adres: 
Grote Marktstraat 31
Woonplaats: 
Den Haag
Datum vertrek Nederland/aankomst Spanje: 
29-04-1937
Nederlanderschap afgenomen: 
ja
Nederlanderschap teruggegeven: 
02-03-1973
Vader: 
Joannes Gijsbertus van Beijeren Bergen Henegouwen
Moeder: 
Catharina Duivestijn
Datum getrouwd: 
29-03-1933
Partner: 
Johanna Sprenkels
Kinderen: 
2 kinderen