SCHREGARDUS, Herman Evert

Herman Evert
Schregardus
Geboren:
Amsterdam
3 juli 1906
Overleden:
Amsterdam
1956
Levensbeschrijving: 

Op 4 oktober 1939 is Herman Schregardus gehoord door de politie Amsterdam in verband met zijn verblijf in Spanje. Hij verklaart dat hij op 17 december 1936 naar Spanje is vertrokken in gezelschap van Luuk van der Gragt, Barend de Vos en Hendrik Claassen. Van der Gragt zou voor het reisgeld hebben gezorgd. Als belangrijkste reden geeft Schregardus zijn werkloosheid op. Hij verklaart dat hij in Spanje nooit zijn paspoort heeft afgestaan en ook nooit militaire kleding heeft gedragen. Dan doet hij een verklaring die op zijn zachtst gezegd merkwaardig genoemd kan worden: hij zegt dat hij in het wapenarsenaal heeft gewerkt van "de Russische Ambassade te Albacete". De dienstdoende politieman moet geen flauw idee hebben gehad van de situatie in Spanje, uiteraard was er geen Russische ambassade in Albacete en het wapenarsenaal waar Schregardus naar verwijst zal dat van de Internationale Brigaden zijn geweest. Maar hij verklaart ook dat hij nooit tot de Internationale Brigaden is toegetreden. Na drie maanden had hij verlof gekregen en was hij naar Barcelona gegaan waar zijn Nederlandse paspoort op 27 april 1937 is afgestempeld. Dertig april is hij terug in Amsterdam maar hij heeft besloten toch weer naar Spanje terug te gaan. Hij verblijft eerst drie weken in Frankrijk, op 6 juni is hij bij Figueras maar wordt daar ziek. Op de mededeling dat hij wel door kan naar Albacete maar zich daar dan bij de Internationale Brigaden moet aansluiten, steekt hij opnieuw de grens met Frankrijk over, werkt weer een paar weken in Frankrijk en is half augustus terug in Nederland.

Zijn verklaringen aan de politie Amsterdam doet hij in oktober 1939, hij is op dat moment gemobiliseerd en korporaal geworden. Hij verklaart dat hij met het communisme heeft gebroken en de democratische beginselen te zijn toegedaan.

Officier van justitie Van Dullemen meent dat niet kan worden aangetoond dat Schregardus in Spaanse krijgsdienst is geweest – volgens hem vertelt hij maar wat over zijn avonturen in Spanje. "Er had natuurlijk huiszoeking gedaan moeten worden bij de CPN" is de conclusie van de officier.

Gustav vertelt een ander verhaal: Schregardus zou inderdaad geweigerd hebben naar het front te gaan en kreeg een baantje op de basis in Albacete. In maart '37 had hij repatriëring aan gevraagd omdat hij 'als leider van de bond van Sovjetvrienden' aan verkiezingen deel moest nemen. Hij zou als ongewenst element uit Spanje zijn gezet.

Bronnen: 
  • Nationaal Archief 2.09.22, Ministerie van Justitie, 1914-1940 (Geheim Archief), inventarisnr 16810
  • Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Justitie: Archiefbescheiden betreffende Oud-Spanjestrijders, nummer toegang 2.09.99, inventarisnummer 208
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.35-L.17
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.403-L.14
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.404-L.74
Auteur: 
Yvonne Scholten
Laatst gewijzigd: 
14-11-2018
Overige gegevens
Sekse: 
man
Beroep: 
Monteur
Adres: 
Celebesstraat 96
Woonplaats: 
Amsterdam
Datum vertrek Nederland/aankomst Spanje: 
17-12-1936
Datum terugkeer: 
27-04-1937
Vader: 
Frederik Schregardus
Beroep vader: 
Politieagent
Moeder: 
Paulina Maria Albertsma
Datum getrouwd: 
30-08-1928
Partner: 
Evertje Grietje Donker
Kinderen: 
4