WORMS, Juda

Juda
Worms
Geboren:
Amsterdam
18 februari 1905
Overleden:
kamp Amersfoort
3 december 1942
Levensbeschrijving: 

Op 13 juli 1937 wordt Juda Worms gehoord door de politie in Den Haag. Hij bevestigt dat hij in Spanje is geweest: "Ik ben aldaar in Barcelona en Valencia geweest. Door het geven van lezingen in esperanto voorzag ik in mijn levens onderhoud. Ik heb in Spanje niet gediend in het leger ( ..) Er heeft mij niemand aangeworven voor den vreemde krijgsdienst en ook heeft mij niemand middelen verschaft voor reis en verblijfkosten naar Spanje. Ik kan U verder betreffende deze zaak geen inlichtingen verstrekken." Op de lijst van 'subversieve elementen' die de Centrale Inlichtingendienst ,CID, in 1939 opstelt staat vermeld dat Juda Worms in Spanje is geweest als chauffeur maar "niet is bewezen dat hij in Spaansche krijgsdienst is geweest." 

Op een lijst van 14 juni 1937 uit het archief van de Internationale Brigaden staat achter zijn naam vermeld: inutil total, letterlijk totaal onbruikbaar. Het kan wijzen op zware verwondingen,  reden waarom hij diezelfde maand naar Nederland wordt gerepatrieerd.  De joodse Worms was getrouwd met een niet-joodse vrouw; waar hem dit mogelijk enige bescherming had kunnen bieden tijdens de Tweede Wereldoorlog, zijn verblijf in Spanje deed dat niet. De lijst die de CID in 1939 opstelde kwam in handen van de Duitse bezetters en werd gebruikt voor het opstellen van diverse "Geiselliste": gijzelaars die na een anti-Duitse actie opgepakt konden worden. Rudi Harthoorn beschrijft in zijn boek "Vuile oorlog in Den Haag" hoe tientallen communisten in Den Haag in de eerste oorlogsjaren als gijzelaars werden opgepakt. Juda Worms was een van hen.  Op 3 december 1942 wordt hij gefusilleerd.

Onderzoeker Eddy van der Pluijm van Kamp Amersfoort schrijft: 

Hoewel bij ons niet bekend is wanneer Juda werd binnengebracht in het kamp, weten we wel dat hij in ieder geval al op 23-09-`42 in Kamp Amersfoort verbleef. Volgens het bewaard gebleven Totenschein door kamparts Dr. Klomp werd Juda `Beim Fluchtversuch erschossen. (Bron NIOD). Het Dienstagebuch maakt alleen melding van het feit dat Häftling nr. 995 op 03-12-`42 om 03.00 uur is gestorven. 

Bronnen: 
  • Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Justitie: Archiefbescheiden betreffende Oud-Spanjestrijders, nummer toegang 2.09.99, inventarisnummer 279
  • CID,http://resources.huygens.knaw.nl/pdf/cid/2200-2299/2232.pdf
  • BVD 59/76 -Door de CID opgestelde lijst van links-extremistische personen geordend per gemeente, met alfabetische klapper, 1939.
  • Rudi Harthoorn, Vuile oorlog in DenHaag, uitgeverij van Gruting, 2011 
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.403-L.14
Auteur: 
Yvonne Scholten
Laatst gewijzigd: 
11-01-2018
Overige gegevens
Sekse: 
man
Beroep: 
Bakker
Overtuiging: 
Communist
Functie: 
Chauffeur
Adres: 
Retiefstraat 30
Woonplaats: 
Den Haag
Datum vertrek Nederland/aankomst Spanje: 
03-02-1937
Datum terugkeer: 
00-06-1937
Nederlanderschap afgenomen: 
ja
Vader: 
Andries Worms
Beroep vader: 
Metaalhandelaar
Moeder: 
Jansje Ketellapper
Partner: 
Sophia Cornelia Rollema
Kinderen: 
2