KATER, Aat

Adrianus Josephus Marie
Kater
Geboren:
Heemskerk
7 oktober 1906
Overleden:
Beverwijk
31 juli 1948
Levensbeschrijving: 

Het vertrek van Aat Kater naar Spanje was dramatisch verlopen. Hij maakte de oversteek van Marseille naar Barcelona met het schip ‘Ciudad de Barcelona' dat op 30 mei 1937 getorpedeerd werd op zo’n 300 meter van de kust. De Beverwijker Veenstra kwam daarbij om het leven, Aart Kater wist zwemmend de kust te bereiken.

Twee mannen uit Beverwijk, Tromp en De Groot, zeggen Kater in Spanje ontmoet te hebben, te Albacete: “Die was ook aan het front geweest en had een schampschot in zijn buik gehad. Volgens zijn zeggen ging hij weer naar het front.”  In een niet gedateerde beoordelingslijst in het archief van de Internationale Brigaden wordt Kater een ‘uitstekende kameraad’ genoemd met maar een kleine aantekening: hij houdt wel van een slokje. Gustav is zeer over hem te spreken: hij is 16 maanden onafgebroken aan het front geweest.  Dat is in merkwaardige tegenstelling tot een bericht in het archief van het Nederlandse Ministerie van Justitie volgens welk Kater in september 1937 opgesloten zou hebben gezeten in het strafkamp “Lucas”.

In de slag om de Ebro in de zomer van 1938 moet hij zich buitengewoon dapper hebben gedragen: hij is daarna voorgedragen voor het ‘Heldenboek’ van de 11de brigade, met o.a Leen Triep, Andreas Engwirda, Jan May en Piet Hermsen – een Heldenboek dat er overigens nooit is gekomen. 

Het lijkt waarschijnlijk dat Kater tijdens de Tweede Wereldoorlog betrokken is geweest bij verzetsactiviteiten. In het boek van Ton Kors over Hannie Schaft wordt over Aat Kater verteld: 

In diezelfde maand april  (1944) sneuvelde de Beverwijker Van Soelen, die wel heel valse methodes heeft om zich in het verzet te dringen. De man doet zich voor als illegaal werker. Hij collecteert voor het verzet en wint daardoor inlichtingen in. Zo komt hij in kontakt met Aat Kater, die ondergedoken zit en naar het Oosten wil uitwijken. Van Soelen belooft de man te helpen en brengt hem weg naar Deventer. Daar wordt in de Stations restauratie na de treinreis koffie gedronken. De Sicherheitspolizei is er ook en rekent het verraden slachtoffer in. Van Soelen brengt ook Joden aan, die hij eerst een revolver in handen speelt, zodat hij een hogere premie krijgt. Jan Bonekamp, die bekend staat als een bekwame en snelle schutter, neemt de opdracht om Van Soelen neer te schieten aan van een Beverwijkse verzetsgroep. Ook Witte Ko, Jan Brasser uit Krommenie, weet van deze zaak af. Van Soelen wordt gevolgd en krijgt de volle laag op de hoek van de Groenelaan en de Zeeweg. Meer dood dan levend wordt hij hotel Parkzicht binnengebracht. De Beverwijkse chirurg Dr. L.J. Büller onderzoekt de man, maar ziet dat het slachtoffer niet meer te redden is. Die constatering moet Dr. Büller met de dood bekopen. De Silbertanne-organisatie komt in aktie in opdracht van Willy Lages. De Duitsers verwijten Büller dat hij Van Soelen in feite op de operatietafel heeft laten sneuvelen. De chirurg wordt van tevoren gewaarschuwd omdat de wraakplannen uitlekken. Maar Büller vindt dat hij in huis beschikbaar moet blijven om naar het ziekenhuis te kunnen gaan als het nodig is. Op de avond van de 9e april wordt er laat bij hem aangebeld. Als een stem voor de deur zegt dat zijn hulp nodig is, schiet de arts een jas aan en snelt naar buiten. Er klinken schoten en Dr. Büller, het zoveelste slachtoffer van de Silbertanners, zakt stervend op zijn stoep ineen.

In een overlijdensbericht in De Waarheid van 2 augustus 1948 betuigt de CPN-afdeling Beverwijk haar deelneming met het overlijden van Aart Kater.

Hij was Spanjestrijder en verbleef twee jaar in Dachau.

Aat Kater overleed als gevolg van een ongeluk - op 9 juli 1948 - op het terrein van de papierfabriek Van Gelder Zonen.

Bronnen: 
  • Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Justitie: Archiefbescheiden betreffende Oud-Spanjestrijders, nummer toegang 2.09.99, inventarisnummer 24
  • Nationaal Archief 2.09.22, Ministerie van Justitie, 1914-1940 (Geheim Archief), inventarisnr 16810
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.3- D.72-L.129
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545- Op.6- D.25-L.82
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.403-Ll.3, 6, 20-21
  • Archief Internationale Brigaden, Moskou, RGASPI F.545-Op.6-D.404-L.40
  • Ton Kors, Hannie Schaft, Het levensverhaal van een vrouw in verzet tegen de nazi's, uitg. van Gennep, Amsterdam 1976
  • IJmuider Courant, 2 en 5 augustus 1948 
Auteur: 
Yvonne Scholten, met dank aan Erik Gerritsma
Laatst gewijzigd: 
28-03-2019
Overige gegevens
Sekse: 
man
Beroep: 
Los werkman
Overtuiging: 
Communist
Adres: 
Regulierstraat 20
Woonplaats: 
Beverwijk
Datum vertrek Nederland/aankomst Spanje: 
00-05-1937
Datum terugkeer: 
05-12-1938
Gewond: 
ja
Nederlanderschap afgenomen: 
ja
Nederlanderschap teruggegeven: 
10-01-1947
Vader: 
Willem Kater
Beroep vader: 
Brievengaarder
Moeder: 
Klasina Dam
Partner: 
Maria Cornelia Groeneveld